ZAIDE W.A.Mozart |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
ZAIDESingspiel in Zwei Akten
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
De Turkse sultan Soliman heeft een oogje op de mooie Zaide. Zij wil niets weten van de wrede sultan; haar hart gaat uit naar Gomatz, die haar liefde beantwoordt. Beiden zijn in de ogen van Soliman ‘christenhonden’ en tot slaaf gemaakt. Met hulp van de oudere slaaf Allazim wagen Zaide en Gomatz zich aan een ontsnapping, maar ze worden verraden. Soliman is hardvochtig en geeft geen duimbreed toe: wie ongehoorzaam is, moet sterven. Alle drie hangt de dood boven het hoofd. Maar vlak voor het zover is, komt Allazim met een wel zeer verrassende onthulling. Zal die iets aan hun noodlot veranderen…? |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Speellijst
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Videofragment |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Pers |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Een pakketje geniale muziek |
door Hans Visser (Leidsch Dagblad) 15.11.2007 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
AMSTERDAM - Mozart schreef veel opera’s. Is het dan heel gek dat hij er wel eens eentje nooit heeft afgemaakt? Toch is ook de nooit voltooide ’Zaide’ geen onaardig werkje. Het nooit geschreven eind is zelfs heel inspirerend voor theatermakers. Zo reist Opera Trionfo de komende weken door het land met een ’Zaide’ waarbij het publiek twee mogelijke apotheosen krijgt te zien. ,,Fantastisch’’, vindt dirigent Dik Vermeulen. Die zaterdag van start gaat in de Leidse Schouwburg. Mozart was 24 en had al elf opera’s klaar toen hij in 1979 begon aan ’Zaide’, naar een verhaal van Voltaire. Hij was op dat moment nog in dienst bij de bisschop van Salzburg, maar stopte abrupt met schrijven, nadat hij uit onvrede met zijn functie als zelfstandig componist en musicus naar Wenen vertrok. Waarom zou hij het hebben moeten afmaken? Wenen rouwde toen immers om de dood van keizerin Maria Theresia. Achteraf vond hij het ook helemaal niet meer zo geschikt voor Weense publiek. Hij legde het werk toen definitief weg. Pas toen zijn aantekeningen in 1799, na zijn dood in 1791, door zijn vrouw Constanze werden teruggevonden, bleek hij volgens Vermeulen een pakketje geniale muziek te hebben achter gelaten. ,,Een afgesloten geheel van anderhalf uur, een melodrama zonder happy end. Bijzonder is dat hij gesproken teksten gebruikt die hij dan afwisselt met een paar maten muziek. Dus geen echte recitatieven. Daarnaast zijn alle zangpartijen opvallend hoog en daardoor lastig te zingen. Hij laat daarmee dan wel goed zien hoe ver hij met zangers kan gaan. Ook de orkestmuziek is pittig, maar ook bijzonder rijk en het vertelt je veel over het verhaal.’’ Dat verhaal gaat over twee christenen die terecht komen in een Turkse harem. Daar dreigen ze door een wrede sultan te worden gedood. Een Singspiel over liefde en haat, vergeving en vergelding. Een gegeven dat doet denken aan ’Die Entführung aus dem Serail’, die hij veel later schreef. Toch lijken beide opera’s absoluut niet op elkaar, vindt Vermeulen. Daarom is ’Zaide’ ook zeker geen vingeroefening voor dat latere werk. ,,De muziek kent ook weinig Turkse elementen. Alleen bij de sultan hoor je trompetten en pauken. Die pauken bespeel ik zelf. In het leger ben ik tamboer geweest, dus die tijd heeft toch nog tot iets gediend.’’ Dat Prima La Musica zo’n breed repertoire heeft voor hem eerder logisch dan vreemd. ,,Hoe lang is het geleden dat Heifetz nog recitals gaf? Hij begon dan met een stuk van Kreisler, waarna een sonate volgde van Schubert. Om dan verder te gaan met Tsjaikovsky om dan te eindigen met Richard Strauss. En luister nou eens goed naar een symfonie van Haydn, hoeveel zigeunermuziek zit daar in?’’ ,,Dat soort gevarieerde programma’s hoor je niet meer. Het ontmoeten van zo veel verschillende stijlen binnen de klassieke muziek is verdwenen. In plaats daarvan is de klassieke muziek terecht gekomen in een ivoren toren. Vervreemd van het grote publiek. Daarom zie je de concertbezoekers vergrijzen. Vandaar dat ik zo graag die verrassende combinaties zoek. Ook met moderne componisten als Pärt en Bártok en dan zie je dat een jong publiek zich toch laat verrassen.’’ Prima La Musica speelt niet op instrumenten uit die vervlogen tijden, zoals hij is gewend bij Frans Brüggen, maar wel volgens regels van die tijd. Dus weinig vibrato en met veel aandacht voor het ritme, de retoriek. ,,De stijl van Mozart willen we benaderen en dat kan ook met moderne instrumenten. Hoe het toen echt had kunnen klinken weet je natuurlijk nooit. Misschien is dat wel goed ook. Als we nu konden horen hoe die orkesten destijds speelden, zouden we misschien schrikken.’’ |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Prima La Musica
geniet de steun van :
